قسەی ڕقلێکردنی ڕێکخراو و هەڕەشەی توندوتیژی لە دژی ڕووناکبیرانی کوردی سەربەخۆ: نموونەی NECAT ZANYAR

١. پێشەکی

ئەم ڕاپۆرتە قسەی ڕقلێکردنی سیستماتیک، ئامانجکردن، تۆمەتبارکردنی بێ بنەما و هەڕەشەی هێرشی فیزیکی لە دژی نووسەر و ڕووناکبیری کوردی سەربەخۆ Necat Zanyar بەڵگەدەکات.

Necat Zanyar وەک نووسەرێکی ٨ کتێبی بڵاوکراوەتەوە، یاساناس و سەرۆکی دامەزرێنەری پەیمانگەی کوردی لۆزان ناسراوە. ئەندامایەتی هیچ پارتێکی سیاسی نییە و هەرگیز فەرمانبەری دەوڵەت نەبووە. کتێبەکەی بە ناوی Kürt Aklı کە لە ساڵی ٢٠٢٤ بڵاوکراوەتەوە، دەنگی گەورەی هەبووە.

ڕاپۆرتەکە پراکتیکە ئۆتۆریتار و تۆتالیتارییەکانی PKK لەناو کۆمەڵگای کوردی، شێوازە سیستماتیکییەکانی ستەم و تۆقاندن بەرێوەبەر لە ڕێگەی نموونەی Necat Zanyar شیدەکاتەوە. فشاری ڕێکخراو لە ڕێگەی کۆمەڵە و دامەزراوە میدیاییە یاسایی دیارەکانی ئەوروپاوە جێبەجێ دەکرێت. پێنج داتای سەرەکی خوارەوە بنەمای سەرەکی ڕاپۆرتەکە پێکدەهێنن:

• وتارەکەی بە ناونیشانی "Judenrat Zanyarlar..." لە ڕۆژنامەی Yeni Yaşam،
• نووسینی ئامانجکردنی بەڕێوەبەری KNK Selahattin Soro،
• ئاشکراکردنی Fırat Bulut ی "لیستی هێرشی" ١٠٢ کەسی،
• لیستی کەسە ئامانجکراوەکان بە وێنە کە Azad Ölmez بڵاوی کردۆتەوە
• چالاکییەکانی ئامانجکردنی هاوئاهەنگ لەسەر تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان

دامەزراوە سەرەکییەکان کە پێشکەشکراو بۆ:

• کۆمیساری مافەکانی مرۆڤی ئەنجومەنی ئەوروپا (Council of Europe Commissioner for Human Rights)
• ئاژانسی مافە بنەڕەتییەکانی یەکێتی ئەوروپا (FRA – Fundamental Rights Agency)
• دادگای مافەکانی مرۆڤی ئەوروپا (AİHM)
• ئۆفیسی کۆمیساری باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ مافەکانی مرۆڤ (OHCHR)
• ڕاپۆرتدەرە تایبەتەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان و گروپە کاریەکان
• ڕێکخراوە کۆمەڵایەتییە مەدەنییە نێودەوڵەتییەکان و میکانیزمەکانی چاودێری مافەکانی مرۆڤ (Human Rights Watch HRW, Amnesty International, European Centre for Press and Media Freedom ECPMF)
• پەرلەمانی ئەوروپا و لیژنەکانی مافەکانی مرۆڤی پەرلەمانە نیشتمانییەکان
• دامەزراوەکانی مافەکانی مرۆڤ و دەسەڵاتە دادوەرییەکانی دەوڵەتە پەیوەندیدارەکان

٢. داتاکان بە سرووشتی پێشێلکاری و تاوان

٢.١. وتاری ڕۆژنامەی Yeni Yaşam (٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥)

• لە ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥، ڕۆژنامەی Yeni Yaşam ی گرێدراو بە PKK وتارێکی بە ناونیشانی "Judenrat Zanyarlar, 'Hür' devletçiler ve faşizmin 'Sözcü'leri" بڵاوکردەوە کە سوکایەتی ڕاستەوخۆ و دەربڕینی ئامانجکردنی لە دژی Necat Zanyar لەخۆ دەگرێت.
• چەمکی "Judenrat" کە لە سەردێری وتارەکەدا بەکارهاتووە، لەلایەن سەرکردەی PKK Abdullah Öcalan لە نووسینی کۆنگرەی PKK ی ڕێکەوتی ٥ی ئایاری ٢٠٢٥ بە واتای "خاین" بەکارهاتووە و میدیای PKK دەستی بە بەکارهێنانی ئەم دەربڕینە بە شێوەیەکی بەرفراوان لە دژی کوردە نارازییەکان کردووە.
• وتارەکە بە ناوی ساختەی نووسەرێک کە لەناو نووسەرەکانی ڕۆژنامەکەدا نییە بڵاوکراوەتەوە و وەک سەردێری لاپەڕەی یەکەم لە چاپی چاپکراوی ڕۆژنامەکەدا بڵاوکراوەتەوە. ئەم بارودۆخە دەریدەخات کە وتارەکە بەپێی فەرمانی ڕێکخراوە تاوانکارەکە و بە مەبەستی ئامانجکردن بڵاوکراوەتەوە.
• ئەم وتارە Necat Zanyar لەگەڵ ئەندامانی "Judenrat" کە گوایە ڕۆڵیان لە بەڕێوەبردنی کامپە کۆکردنەوەکانی جوولەکەکانی سەردەمی نازی گێڕاوە بەرامبەر دەکات. ئەمە بەکارهێنانی نادروستی تراژیدیایەکی مرۆڤایەتی مێژووییە و Zanyar نەک تەنها وەک ڕکابەرێکی سیاسی بەڵکو وەک خائنێک کە "خیانەتی بە گەلەکەی کردووە" داخ لێ دەدات.
• خوازراوەکانی "Yeteneksiz Bay Ripley" و "Binbir Surat" لە وتارەکەدا Necat Zanyar بە شێوەیەکی ناڕاست وەک کارەکتەرێکی ساختەکار، نابەرچاو و ئامانجخواز دەردەخەن. ئەم دەربڕینانە مەبەستی بێناوبانگکردنی قورسی ئامانج و ئاماژەکردن بە توندوتیژی ئەگەری لەخۆ دەگرن.
• دەربڕینەکانی وەکو "دیوانە"، "گیانی ڕزاو"، "کەسایەتی ڕێنمایی‌کراو" لە وتارەکەدا نووسەر Necat Zanyar بە شێوەیەکی قورس لە مرۆڤایەتی دەردەهێنن. ئەم زمانە بنەمای ڕەوابوونی هەر جۆرە کردارێک لە دژی ئامانج دادەنێت.
• دەقەکە بەبێ پێشکەشکردنی هیچ بەڵگەیەکی ڕاستەقینە تۆمەتی قورس بە Necat Zanyar دەبەستێت. Zanyar بە ژارگۆنی ڕێکخراوە تیرۆرییەکە وەک "هێمانی جەنگی تایبەت" نیشانکراوە و سەرەڕای ئەوەی هیچ پەیوەندییەکی نییە، بە پەیوەندیدار بوون بە پارتێکی سیاسی یاسایی لە تورکیا تۆمەتبار کراوە. وەک بنەما هیچ کەسێک ناکرێت بە هۆی ئەندامبوون و بەڕێوەبەری پارتێکی سیاسی یاسایی تۆمەتبار بکرێت. لێرەدا سەرچاوەکانی PKK ڕای گشتی بە زانیاری هەڵە ڕەوشن دەکەن.
• تۆمەتبارکردنی Necat Zanyar لە وتارەکەدا بە دزینی دەربڕینی "ئەقڵی کورد" لە Abdullah Öcalan، لە جیاتی ڕەخنەیەکی زیرەکانە، هەوڵێکی قیرکردنەوەی قەستانەیە بۆ لەناوبردنی ناوبانگی زیرەکانە و ڕەسەنایەتی ئامانج. ئەمەش دەریدەخات کە هۆکاری سەرەکی ناڕەحەتی ڕێکخراوی PKK لە بەرامبەر Necat Zanyar بیروڕاکانی نووسەرەکەیە.
• دەربڕینی "لە گەڕەکی کوردی ئازاد شوێن بۆ بیکۆکان و جودنراتەکان نییە" لە دەقەکەدا قسەیەکی زۆر مەترسیدار و دەرکردنەوەیە. ئەم دەربڕینە ئاماژە بەوە دەکات کە دەبێ ئامانج لە کۆمەڵگا دەربکرێت و تەنانەت هەبوونی فیزیکی قبوڵ نییە. جۆری وا "شوێن نییە" لە مێژوودا پێش کردارەکانی توندوتیژی بەکارهاتووە. لەڕاستیدا، لە ساڵی ٢٠١٥ بەڕێوەبەری تەلەفزیۆنی PKK Zana Azadi سەرۆکی پێشووی بارۆی دیاربەکری Tahir Elçi ی ئامانجکرد بە گوتنی "Altan Tan و Tahir Elçi کە ڕەخنە لە کارەکانی PKK دەگرن چۆن لە شەقامەکانی ئامەد دەگەڕێن" و Tahir Elçi ماوەیەکی کەم دوای ئەوە، لە ٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥، بە شێوەیەکی گومانلێکراو کوژرا.
• بە درێژایی دەقەکە، Necat Zanyar وەک "دوژمنی سوێندخواری Öcalan و PKK" پێناسە دەکرێت. بەڵام هیچ کام لە ٨ کتێبە بڵاوکراوەکانی Necat Zanyar سەبارەت بە ڕێکخراوی PKK نییە. تەنها ٣-٤ لە سەدان وتاری Zanyar سەبارەت بە ڕێکخراوی PKK ن. سەرەڕای ئەمە، ئەم جۆرە نیشانکردنە کەسەکە بۆ ئامانجێکی "ڕەوا" لەلای هاوسۆزانی ڕێکخراوەکە دەکات و هەر جۆرە کرداێکی لە دژی (لە ئازاری زارەکییەوە بۆ هێرشی فیزیکی) ڕەواکاری دەکات.
• وتارەکە کە بە ناوی ساختەی نووسەرێک لە ڕۆژنامەی PKK بڵاوکراوەتەوە، لەبەر ئەوەی ڕاستەوخۆ کەسێک ئامانج دەکات، لە چوارچێوەی ئازادی بیرکردنەوەدا نییە و ئەمنی گیانی Necat Zanyar ی بە جدی خستووەتە مەترسییەوە.
• ئەم وتارە ڕۆژێک دوای ئەوە بڵاوکرایەوە کە کەسی بە ناوی Fırat Bulut "لیستی ١٠٢ کەسی کوردە نارازییەکان" کە PKK ئامادەکاری هێرشی بۆ دەکرد ئاشکرا کرد. Fırat Bulut لە لێدوانی تۆمارکراوی دەنگدا ناوی "دوو کەس"ی لە لیستەکەدا نووسی و ووتی یەکێک لەم دوو کەسە، Necat Zanyar، بۆ ماوەی مانگان لە لاپەڕەی تویتەری ئاشکرا کردووە. لە کاتێکدا لە لایەکەوە هەبوونی "لیستی هێرشی" ڕاستەقینە بانگەشە دەکرێت، لە لایەکی دیکەوە بڵاوکراوەکانی لەم جۆرە کە ئامانجەکە سووکایەتی پێ دەکەن، دوژمنایەتی دەکەن و لە کۆمەڵگا دەریدەکەن، مەترسییەکە لە سەر ئامانجەکە چەند بەرامبەر زیاد دەکەن. ئەمە وەک پردێک لەنێوان توندوتیژی زمانەوانی و توندوتیژی ڕاستەقینە کاردەکات.
• ئەوەی ئەم وتارە نەک لە ڕۆژنامەیەکی ئاسایی، بەڵکو لە ڕۆژنامەی پرۆپاگەندا و دەسکەوتکردنی زانیاری هەڵەی ڕێکخراوەیەکی تاوانکار بڵاوکرابێتەوە کە لە هەموو جیهاندا وەک ڕێکخراوەیەکی تیرۆریستی ناسراوە و بە هەزاران کوشتاری وەحشیانە ناسراوە، جدیەتی بابەتەکە دەردەخات.

٢.٢. ئامانجکردنی بەڕێوەبەری KNK Selahattin Soro (٠٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥)

• Selahattin Soro بەڕێوەبەری KNK ە کە بەشە ئەمنییەکانی وڵاتانی ئەوروپایی وەک ڕێکخراوی سایەبانی ئەوروپایی PKK پۆلێنی دەکەن و هەروەها یەکێکە لە نووسەرانی میدیای گرێدراو بە PKK.
• بەپێی هەندێ سەرچاوە، Selahattin Soro ژمارە یەکی هەموو پێکهاتەی PKK لە ئەوروپایە. ئەو بەڕێوەبەری نهێنی غەیریقانوونی ڕێکخراوەکەیە لە ئەوروپا.
• لە ٠٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥، Soro لەسەر تویتەر/X Necat Zanyar ی ئامانج گرت بە دەربڕینی سوکایەتی قورس کە هێرشکردنە لە مافەکانی کەسایەتی و نووسی: "من ناڵێم تۆ پیست، پیستەکان شەرم دەکەن... خودا هەویرەکەت بە پیسییەوە شێواوە. دایکت لە کاتی خراوەکەیدا بە هەڵەت بووەتە دایک."
• ئەم بارودۆخە بەو واتایەیە کە کەسێکی شوێنگیراو لە چینایەتی ڕێکخراوەکەدا ڕاستەوخۆ ئامانجکردن و قسەی ڕقلێکردن بەرهەم دەهێنێت. بەکارهێنانی دەربڕینە قورسەکان لە دژی ڕێزی مرۆڤایەتی لەلایەن بەڕێوەبەرێکی ڕێکخراوەکەوە ڕووخساری دامەزراوەیی کەمپینی ڕقلێکردن و هەڕەشە دەردەخات.

٢.٣. Fırat Bulut و لیستی هێرشی ١٠٢ کەسی (١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥)

• Fırat Bulut کەسێکە لە ئەڵمانیا دەژیێت و بانگەشە دەکات ڕۆژنامەنووسە و گرێدراوە بە PKK. Bulut ئەوە دەشارێتەوە کە لە کام شار دەژیێت و لە کام دامەزراوەی ڕۆژنامەنووسی کاردەکات، بەڵام لەسەر تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان وێنەی ڕۆژنامەنووسێکی ئەندامی IFJ Global بەکاردەهێنێت.
• لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥، لە ژوورێکی X Space کە ئەو قسەکەر بوو، Fırat Bulut وەک "مژدە" بە هاوسۆزانی PKK ڕایگەیاند کە PKK لیستێکی کەسانی دروست کردووە کە هێرشیان لێ دەکات و چاوەڕوانی پڕۆسەکەی لە تورکیایە.
• لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥، کاتێک تۆمارکراوەی قسەی Bulut لەسەر تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بڵاوبۆوە، Fırat Bulut زۆر بابەتی سەبارەت بەمەوە بڵاوکردەوە و ووتی دوو کەسی لە لیستەکەدا لە لاپەڕەی خۆیدا ئاشکرا کردووە. یەکێک لەم دوو کەسە، نووسەر Necat Zanyar ە. Fırat Bulut سێ مانگ پێش ڕاگەیاندنی لیستی هێرشەکە Necat Zanyar ی لە لاپەڕەکەیدا ئامانج دەکرد، لەسەر ئەمە Necat Zanyar سکاڵای لە دەزگای دادوەری سویسرا و ئەڵمانیا کرد.
• Fırat Bulut هەروەها دانی پێدانا کە لیستەکە بە وێنە بووە و لە ماوەی ئەوەی کە لە ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥ لە لۆزانی سویسرا هێرش بە Azad Penaber کرابوو بڵاوکرابوویەتەوە. Azad Penaber کە لە لیستی وێنەدار بوو، لە ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥ لە لۆزان لەلایەن چەتەیەکی ٥ کەسی PKK هێرشی فیزیکی کرایە سەر، هێرشە پلانکراوەکە بە نهێنی لەلایەن ڕێکخراوەکەوە بە کامێرا تۆمارکرا و ئەم تۆمارکراوە دواتر لەسەر تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بڵاوکرایەوە.
• دوای ئاشکراکردنی لیستی هێرشەکە، Fırat Bulut لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ لەسەر تویتەر بە نووسین ئەمەی پشتڕاست کردەوە و ووتی "ووتم لە دەستی گەنجانی کورددا لیستێکی ١٠٢ کەس هەیە." بەڵام لەبەر فشاری ڕای گشتی، لە ڕۆژانی دواتر دەربڕینە نکۆڵیکارانەی وەک "لیستەکە کە لە لای من دەرچووە سەرچاوەی نییە... ژمارەکەم بە هەڕەمەکی و بێ ئاگایی ووت... لێرەوە دوور دەکەوم..." (تویتی ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥) بەکارهێنا، زانیاری هەژماری تویتەری گۆڕی و دواتر هەژمارەکەی داخست.
• کەسی بە ناوی Fırat Bulut ی گرێدراو بە PKK، لە هەموو ئەم پڕۆسەیەدا، بە سەرسەختانە بەردەوام بوو لە ئامانجکردنی نووسەر Necat Zanyar بە زانیاری بێ بنەما. Bulut نووسەر Necat Zanyar ی بە تۆمەتە قورسەکان کە پشتی بە هیچ بەڵگەنامەیەک نییە وەک "پەیوەندیدار بە ئیستخبارات تورکیا" (تویتی ١٣.٠٦.٢٠٢٥)، "دەستی خوێناوی"، "کەسێکە بەڵام ئەندامی سێ ڕێکخراوە" (تویتی ٠٦.٠٦.٢٠٢٥)، "کەسی لە دۆزی سەرەکی حیزبوڵا تاوانبار کراو" (تویتی ١٧.٠٦.٢٠٢٥)، "کەسی ئیدیانامەی کۆبانی نووسیوە" (تویتی ١٧.٠٦.٢٠٢٥) بۆ کۆمەڵی PKK ئامانج کرد.
• Fırat Bulut هەمان تۆمەتەکانی لە ١٧ی شوباتی ٢٠٢٦ دووبارە بڵاوکردەوە و دوورتر چوو بە نووسینی ئەم هەڕەشەیە لە ناوی PKK لە دژی نووسەر Necat Zanyar: "کاتێک بیگرین، تف لە ڕوویدا دەکەین و ٥ یۆرۆ دەخەینە دەمی." PKK ی ئۆپەراتیفی Fırat Bulut بەم دەربڕینە بە ئاشکرا ئاماژەی بەو کوردانە کرد کە لە ساڵانی ١٩٩٠ لەلایەن PKK کوژران و پارەیان لە دەمیاندا کرا و لەسەر ستوونی کارەبا هەڵواسران، بە ئاشکرایی تاوانی ئەنجامدا بە ووتنی ئەوەی کە نووسەرێکی کورد لە ناوی ڕێکخراوە تیرۆریستییەکەوە کاتێک بگیرێت دەکوژرێت.
• لە لێکۆڵینەوەکاندا دەرکەوتووە کە هەموو نووسراوەکانی کەسی بە ناوی Fırat Bulut ی گرێدراو بە PKK سەبارەت بە نووسەر Necat Zanyar بێ بنەمایە و پیسبوونی زانیارییە و هەڵگری توندوتیژی ڕاستەوخۆ و هەڕەشەن.

٢.٤. لیستی کەسە ئامانجکراوەکان بە وێنە کە Azad Ölmez بڵاوی کردۆتەوە

• Azad Ölmez ئەندامێکی PKK ە لە ڤیەنای ئوتریش دەژیێت. وەک لە زانیاری هەژماری تویتەر/X ی تێدەگەیشرێت، ئەو یەکێکە لە بەڕێوەبەرانی گروپی هەڕەشە و دەسکەوتکردنی زانیاری هەڵەی دیجیتاڵی ڕێکخراوە تاوانکارەکەی PKK.
• ئەم کەسە لە شوباتی ٢٠٢٦ بە ناوی Azad Ölmez (@poligon47720) و بە وێنەی خۆی هەژمارێکی X ی کردەوە و لە سەرەوەی هەژمارەکەدا Cihangir Yıldırım (Senger) نووسیوە. لە بایۆی هەژمارەکەدا "لێکۆڵینەوەی فیلم و میدیای زانکۆی ڤیەنا" هەبوو. لە هەمان لاپەڕەدا بنەڕەتی وەک "تورکیا شیرناک جزیرە" نووسراوە. ئەم کەسە دواتر ناوی هەژمارەکەی گۆڕیوە بۆ @azadolmez_cizre.
• لە بەرواری بڵاوکردنەوەی ڕاپۆرتەکەمان، ناوی هەژماری X بە @azadolmez_cizre ناسرایەوە، بەڵام بینرا کە نووسینی Cihangir Yıldırım (Senger) و زانیاری زانکۆی ڤیەنا لە سەرەوەی لاپەڕەکە لابراوە و لە جیاتیدا هەمان ڕستەی "لە سروشتدا هەموو شتێک بە تەقەلا... سەردەکەوێت" کە لە بایۆی هەژمارەکانی بە ناوی Cihangir Yıldırım کە لە ساڵی ٢٠٢٥ بەکاری دەهێنا نووسرابوو.
• دوای کردنەوەی ئەم هەژماری X، Azad Ölmez لە ٠٤.٠٢.٢٠٢٦ بە نووسینی "Judenratە دیجیتاڵەکان" ڤیدیۆیەکی بە وێنە و دەنگ سەبارەت بە نووسەر و چالاکوانە کوردە ئامانجکراوەکان بڵاوکردەوە کە وێنەی نووسەر Necat Zanyar لە ڕیزی یەکەمدا بوو.
• لەم ڤیدیۆیەدا، لیستی کەسە ئامانجکراوەکان بە وێنە کە ئەندامی PKK Fırat Bulut لە ١٩.٠٦.٢٠٢٥ ڕایگەیاندبوو و وێنەی Necat Zanyar بە شێوەیەکی گەورە تیایدا بوو، دووبارە لەخۆی گرتبووەوە.
• لە ڕێگەی هەمان هەژمار، لە ١٣ی شوباتی ٢٠٢٦، Azad Ölmez قسەکردنی کەسێکی بە ناوی ساختەی Amed Dicle کە بەڕێوەبەری میدیای PKK ە و بە هەڵسەنگاندن ناوی ڕاستەقینەی Vahdettin Tayfun ە، بە لیستی وێنەی نووسەر Necat Zanyar و کەسانی دیکەی ئامانجکراو مۆنتاژکردوویەوە و بڵاوی کردووەتەوە.
• هەژماری Azad Ölmez تەنها وەک هەژمارێک بۆ بڵاوکردنەوەی ڤیدیۆکانی سەبارەت بە کەسە ئامانجکراوەکان بەکارهاتووە. لەم هەژمارەوە هەروەها چاپەمەنی پرۆپاگەندای PKK ANF، YENİ YAŞAM و ئەندامی PKK بە ناوی Sedat Ulugana کە لە ساڵانی پێشوودا Necat Zanyar ی بە دەسکەوتکردنی زانیاری هەڵە جۆراوجۆر ئامانج دەکرد هاوبەشکراوە.
• لە لێکۆڵینەوەکاندا دەرکەوت کە ئەندامی ڕێکخراوە تاوانکارەکەی PKK بە ناوی Azad Ölmez، لە ٢٨.٠٩.٢٠٢٥ لە ڕێگەی هەژماری Cihangir Yıldırım (@zozzan_firrat) لیستی کەسە ئامانجکراوەکانی ڕێکخراوی PKK کە وێنەی Necat Zanyar بە شێوەیەکی گەورە تیایدا بوو، بە سوکایەتی و هەڕەشەی قورس بڵاوکردووەتەوە. لەم بابەتەدا ئەم دەربڕینانە بەکارهاتوون: "گەلی کورد کۆنترا بێشەرەفەکان نابەخشێت کە بە بێشەرمانە زمانیان بە Abdullah Öcalan و فیداییەکانی درێژ دەکەن. هەموو وشەیەک تۆمار دەکرێت. کاتی ئەوە دێت حیساب دەکرێتەوە. لەلای هیچ کەسێک بەفر نامێنێتەوە. وا نەزانرێت لەبیر دەکرێتەوە." هەموو ئەم دەربڕینانە لە زمانی تورکیدا هەڕەشەی فیزیکی لەخۆ دەگرن. تێدەگەیشرێت ئەم هەڕەشەیە نەک تاکەکەسی بەڵکو لە ناوی ڕێکخراوە تاوانکارەکەی PKK کراوە.

٢.٥. تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و لاپەڕە تڕۆڵەکانی PKK

• تۆڕێکی بەرفراوانی ترۆڵ لەسەر تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان هەیە کە لەلایەن ڕێکخراوە تاوانکارەکەی PKK ئاراستە دەکرێت. تیمە میدیایییە دیجیتاڵییەکانی ڕێکخراوەکە لە ڕێگەی تۆڕە پەیوەندییەکان وەک تێلیگرام و واتساپ ڕێکخراو دەبن و هێرشە ڕقلێکردنە ڕێکخراوەکان کۆئۆردینە دەکەن.
• لێکۆڵینەوەکان دەریدەخەن کە زۆرینەی هەژمارە ترۆڵەکان لەلایەن کەسانی کاری لە میدیای PKK دەکەن بەڕێوەدەبرێن. لە ڕاستیدا، نووسەر Necat Zanyar لەلایەن کەسان وەکو Sedat Ulugana و Selman Aslan لە میدیای PKK لە ساڵانی پێشوودا چەندین جار ئامانجکراوە و هەڕەشەی لێ کراوە.
• تێدەگەیشرێت زۆرینەی کەمپینی ناوزڕاندن و هەڕەشەکان کە لە ڕێگەی لاپەڕە ساختە و ترۆڵەکانەوە ئەنجام دەدرێن، لەلایەن ئەوانەوە بەردەوامن کە پێشتر بە ناسنامەی ڕاستەقینەیان هێرشیان کردبوو، بە مەبەستی شاردنەوە لە ڕێگەی لاپەڕە ترۆڵەکانەوە.
• ڕێکخراوە تاوانکارەکەی PKK بە تۆڕی دەسکەوتکردنی زانیاری هەڵەی بەرفراوان کە لەسەر تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان دروستی کردووە، بەبێ بەزەیی هێرش دەکاتە سەر هەر کەسێک کە لەناو کورداندا ناسراوە و ڕەخنە لە ڕێکخراوەکە دەگرێت، هەر جۆرە بوختان، سوکایەتی، ناوزڕاندن و هەڕەشەیەک ئەنجام دەدات.

٣. بانگەشە بێ بنەماکان و کەمپینە بوختانکارییەکان

• Necat Zanyar ئەندامی هیچ پارتێک، کۆمەڵ یان ڕێکخراوێک نییە. سەرەڕای ئەمە PKK و ئۆرگانە میدیاییە گرێدراوەکانی بە سیستماتیکی بە پەیوەندیدار کردنی بە پارتی و ڕێکخراوە جۆراوجۆرەکان تۆمەتباری دەکەن.
• Zanyar هەرگیز لە تورکیا بە هیچ تۆمەتێکی ئەندامایەتی ڕێکخراو یان پرۆپاگەندای ڕێکخراو دادگاییکراو نییە. هەموو دۆزەکانی لە دژی لە تورکیا، دۆزی ئازادی دەربڕینن کە لە نووسینەکان و قسەکردنەکانی سەرچاوە دەگرن.
• میدیای PKK و هەژمارە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بانگەشەی بێ بنەما بڵاو دەکەنەوە کە Zanyar زۆر کەسی دەستگیر کردووە، سەرەڕای ئەوەی هیچ سکاڵایەکی لە دژی هیچ کەسێک لە تورکیا نییە.
• بوختانەکان بڵاوکراونەتەوە کە Necat Zanyar ڕاپۆرتی بۆ دادگایی Selahattin Demirtaş و دۆزی کۆبانی پێشکەش کردووە، سەرەڕای ئەوەی هیچ پەیوەندییەکی نییە. لە لێکۆڵینەوەکاندا هیچ ڕاپۆرتێک بە ناوی Necat Zanyar نەدۆزرایەوە و لە دۆزی کۆبانیشدا ڕاپۆرتێکی وا نییە. ناوی Selahattin Demirtaş لە ڕاپۆرتی Hüda Par کە هێرشەکانی ئەیلول و تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ لیست کراون دەرناکەوێت. لە ڕاپۆرتەکەدا کە ڕووداوە میدیاییەکان لیست کراون ناوی هیچ گومانلێکراوێک نەنووسراوە. سەرەڕای ئەمە کەسان و هەژمارە میدیاییەکانی گرێدراو بە PKK بە گۆڕینی ئەم ڕاپۆرتە، تاوانی بوختان لە دژی نووسەر Necat Zanyar ئەنجام دەدەن.
• لە لێکۆڵینەوەکاندا بینرا کە ئەوانەی لە میدیای ڕێکخراوی PKK کار دەکەن بە زۆری بەشداری چالاکییەکانی دەسکەوتکردنی زانیاری هەڵە لە دژی نووسەر Necat Zanyar دەبن. لەم چوارچێوەدا ئەندامی PKK Ferhat Buğday ی لە سوئیسرا نیشتەجێ، لە ٠٨ی ئایاری ٢٠٢٥ بابەتێکی Fırat Bulut ی هەڵگرت و ئەوەندە دوور چوو کە ووتی Necat Zanyar "وەکو شایەتی نهێنی لە دادگاکان شایەتی داوە." ئەمە دەریدەخات بۆ سەرچاوەکانی دەسکەوتکردنی زانیاری هەڵەی PKK هیچ پێوانە و سنوورێک لە دروستکردنی درۆ و بوختاندا نییە. بۆ ئەوەی هەر کەسێک لە فایلێکی PKK بە شایەتی نهێنی بێت، پێویستە یان ماوەیەک ئەندامی PKK بووبێت یان پەیوەندی لەگەڵ PKK هەبووبێت. ناسراوە کە Necat Zanyar هەرگیز بە هیچ شێوەیەک پەیوەندی بە ڕێکخراوە تاوانکارەکەی PKK نەگەیشتووە.
• یەکێک لە بوختانەکانی میدیای PKK و کەسە گرێدراوەکانی ڕێکخراوەکە سەبارەت بە نووسەر Necat Zanyar ئەوەیە کە نووسەرەکە زۆر ناو بەکارهێناوە. لە لێکۆڵینەوەکاندا دەرکەوت نزیکەی هەموو نووسەرە کوردەکان کە بە کوردی دەنووسن "ناو و پاشناوی کوردی" بەکاردەهێنن. نووسەر Necat Zanyar لە ٥ کتێبی کوردیی بڵاوکراوی و دەیان وتاری کوردی ناوەکەی وەک خۆیەتی بەکارهێناوە و وەک پاشناو وشەی "Zivingî" شوێنی لەدایکبوونی بەکارهێناوە. نووسەرەکە پاشناوی پێشوی "Özdemir" ی بە وشەیەکی کوردی "Zanyar" گۆڕیوە لە ٢٠٢٠. ئەوەی میدیای PKK ئەمانە وەک تاوان دەناسێنێت، دژبەرییەکی قووڵی ڕێکخراوێکە کە بانگەشەی کوردایەتی دەکات.
• لە لێکۆڵینەوەکان بە نموونەی Necat Zanyar دەرکەوت کە میدیای PKK و کەسە گرێدراوەکان بە تۆمەتبارکردنی هەر کەسێک کە دژایەتی دەکەن بە ئاکەپەیی، کەدەپەیی، جەماعەتی، حیزبوڵاهی تاوانی ڕقلێکردنی پۆلینی ئەنجام دەدەن.
• پەیماننامەی نێودەوڵەتی مافە مەدەنی و سیاسییەکان (ICCPR)، بڕگە ٢٠(٢) دەڵێت "هەر جۆرە هانپێدانی ڕقلێکردن یان جیاکارییەک قەدەغەیە." بەپێی پەیماننامەی ICERD بڕگەی ٤، هەموو جۆرە قسەی ڕقلێکردن قەدەغەیە.

لە نموونەی نووسەر Necat Zanyar، هیچ بەڵگە یان شایەتێک سەبارەت بە هیچ کام لە درۆ و بوختانەکان کە لەلایەن کەسان و دامەزراوە گرێدراوەکانی PKK بڵاوکراونەتەوە نییە.

٤. بنەماکانی یاسایی پێشێلکراو و یاساکانی نێودەوڵەتی

٥. ئەنجام و پێشنیارەکان

• جیاکاری ناو-ئەتنیکی: قسەی ڕقلێکردن، هەڕەشە، ئامانجکردن و تۆمەتبارکردنی بێ بنەما لە دژی Necat Zanyar نموونەیەکی ڕاستەقینەی تۆڕی تۆقاندنی مافیایی PKK بەسەر کورداندایە.
• پێشێلکاری مافەکانی مرۆڤ: چالاکییەکانی لە ڕێگەی دامەزراوەکانی ئەوروپا و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان پێشێلکاری یاسای نێودەوڵەتی و مافەکانی مرۆڤن.
• بۆ ئۆفیسی کۆمیساری باڵای مافەکانی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتووەکان (OHCHR): دەبێت ڕاپۆرتدەرێکی تایبەت بۆ چاودێری سیستماتیکی قسەی ڕقلێکردن و ئامانجکردنی دیجیتاڵ لە دیاسپۆرای کورد دابنرێت.
• بۆ ECRI ی ئەنجومەنی ئەوروپا و نوێنەری ئازادی میدیای OSCE: ناوەڕۆکی قسەی ڕقلێکردن لەناو میدیای کوردیدا دەبێت چاودێری بکرێت و لە چوارچێوەی ئاداب میدیاییدا ڕاپۆرت بکرێت.
• بۆ دەسەڵاتە دادوەرییە نیشتمانی و نێودەوڵەتییەکان: دەبێت ڕێکاری پاراستن بۆ ئاسایشی تاکەکەسی Necat Zanyar دابین بکرێت؛ بڵاوکراوەکانی باسکراو دەبێت لە چوارچێوەی یاسای سزادا بپشکنرێن.

EKRW ئەم ڕاپۆرتە بۆ بەڵگەکردنی کەمپینی ڕقلێکردن، ئامانجکردن و بوختانی سیستماتیک لە دژی Necat Zanyar، بۆ هەڵسەنگاندن لە دەزگاکانی یاسایی نێودەوڵەتی و بۆ دابینکردنی ئاسایشی ڕووناکبیرانی کورد ئامادە کردووە.