Skip to main content
Vegere raportan
GOTINA NEFRETA RÊXISTINKIRÎ Û TEHDÎDÊN TUNDÛTÛJIYÊ LI DIJÎ REWŞENBÎRÊN KURD ÊN SERBIXWE: NIMÛNEYA NECAT ZANYAR

GOTINA NEFRETA RÊXISTINKIRÎ Û TEHDÎDÊN TUNDÛTÛJIYÊ LI DIJÎ REWŞENBÎRÊN KURD ÊN SERBIXWE: NIMÛNEYA NECAT ZANYAR

Kampanyaya nefreta berbelav, tehdîd û tundûtûjiya dîjîtal a ku qanûnê binpê dike ji aliyê PKK û avahiyên girêdayî ve li dijî rewşenbîr, nivîskar û hiqûqnas ê Kurd Necat Zanyar

17ê Sibatê 2026European Kurdish Rights Watch (EKRW)

1. DESTPÊK

Ev rapor gotina nefretê ya sîstematîk, armanckirinê, sûcdarkirina bê bingehîn û tehdîdên êrîşa fîzîkî li dijî nivîskar û rewşenbîrê Kurd ê serbixwe Necat Zanyar belge dike.

Necat Zanyar wekî nivîskarekî ku 8 pirtûkên wî hatine weşandin, hiqûqnasekî û serokê damezrînerê Enstîtuya Kurdî ya Lozanê tê nasîn. Endamtiya wî ya ti partiya siyasî tune ye û qet memûriya dewletê nekiriye. Pirtûka wî ya bi navê Kürt Aklı ku di sala 2024an de hatiye weşandin, bala gelek kesan kişandiye.

Rapor bi nimûneya Necat Zanyar ve pratîkên otorîter û totalîter ên PKKê di nav civaka Kurd de, rêbazên wê yên sîstematîk ên zext û tirsê analîz dike. Zexta rêxistinê bi riya komelên bi xuyaya qanûnî û saziyên çapemeniyê yên li Ewropayê tê meşandin. Pênc daneyên bingehîn ên jêrîn bingeha sereke ya raporê pêk tînin:

  • Gotara bi sernavê "Judenrat Zanyarlar..." di Rojnameya Yeni Yaşam de,
  • Nivîsara armanckirin a birêvebirê KNKê Selahattin Soro,
  • Îfadekirina Fırat Bulut a "lîsteya êrîşê" ya 102 kesan,
  • Lîsteya kesên armanckirî ya bi wêneyan ku Azad Ölmez weşandiye
  • Çalakiyên armanckirin ên koordînekirî li ser medyaya civakî
MijarKampanyaya gotina nefretê, tehdîd û tundûtûjiya dîjîtal a PKK û avahiyên girêdayî li dijî Necat Zanyar
AmadekarEuropean Kurdish Rights Watch (EKRW)
Dîrok17ê Sibatê 2026

Saziyên Sereke yên ku Dê Bê Pêşkêşkirin:

  • Komîseriya Mafên Mirovan a Encumena Ewropayê (Council of Europe Commissioner for Human Rights)
  • Ajansa Mafên Bingehîn a Yekîtiya Ewropayê (FRA – Fundamental Rights Agency)
  • Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê (AİHM)
  • Ofîsa Komîseriya Bilind a Neteweyên Yekbûyî bo Mafên Mirovan (OHCHR)
  • Raportorên Taybet ên NY û Komên Xebatê
  • Rêxistinên Civaka Sivîl ên Navneteweyî û Mekanîzmayên Çavdêriya Mafên Mirovan (Human Rights Watch HRW, Amnesty International, European Centre for Press and Media Freedom ECPMF)
  • Parlamentoya Ewropayê û Komîteyên Mafên Mirovan ên Parlamentoyên Neteweyî
  • Saziyên mafên mirovan û dezgehên dadrêsî yên dewletên têkildar

2. DANEYÊN BI TAYBETIYA BINPÊKIRIN Û SÛCAN

2.1. Gotara Rojnameya Yeni Yaşam (20ê Hezîranê 2025)

  • Di 20ê Hezîranê 2025an de, rojnameya Yeni Yaşam a girêdayî PKKê, gotarek bi sernavê "Judenrat Zanyarlar, 'Hür' devletçiler ve faşizmin 'Sözcü'leri" weşand ku tê de heqaret û gotinên armanckirin ên rasterast li dijî Necat Zanyar hene.
  • Têgeha "Judenrat" ya ku di sernavê gotarê de derbas bûye, ji aliyê serokê PKKê Abdullah Öcalan ve di nivîsa kongreya PKKê ya 5ê Gulanê 2025an de bi wateya "xwefiroş" hatiye bikaranîn û medyaya PKKê dest bi bikaranîna vê gotinê li dijî Kurdên muhalîf kiriye.
  • Gotara ku bi navek nivîskarê sexte yê ku di nav nivîskarên rojnameyê de cih nagire hatiye weşandin, di çapa çapkirî ya rojnameyê de wekî sernivîsa rûpelê pêşîn hatiye weşandin. Ev rewş nîşan dide ku gotar li gorî rêwerza rêxistina sûc û bi armanca armanckirin hatiye weşandin.
  • Ev gotar Necat Zanyar bi endamên "Judenrat" yên ku tê gotin ku di birêvebirina kampên kombûna Cihûyan ên dema Nazî de rolek girtine re wekhev dike. Ev îstismarkirina trajediyek mirovahiyê ya dîrokî ye û Zanyar ne tenê wekî hevrikekî siyasî, lê wekî xwefiroşekî ku "xelkê xwe xiyanet kiriye" nîşan dike.
  • Bendewariyên "Yeteneksiz Bay Ripley" û "Binbir Surat" ên di gotarê de Necat Zanyar bi awayekî xilaf wekî karakterekî sextekar, nebawer û fêrekar nîşan didin. Ev gotinên armanca wan bêrûmetkirina giran a armancê û îmakirina tundûtûjiya muhtemel e.
  • Gotinên wekî "Meczup", "Ruhê Rîzîyayî", "Kesayetiya Rêvekirî" yên di gotarê de nivîskar Necat Zanyar bi awayekî giran ji mirovahiyê derdixe. Ev ziman bingehê meşrûkirina her cureyê kiryarê li dijî armancê datîne.
  • Metin bêyî ku tu delîlek konkret pêşkêş bike, sûcdarkirinên giran li dijî Necat Zanyar dike. Zanyar bi jargona rêxistina terorê wekî "Hêmana Şerê Taybet" tê etîketkirin û tevî ku têkiliya wî tune ye, bi têkildarbûna bi partiyek siyasî ya qanûnî ya li Tirkiyeyê tê sûcdarkirin. Di prensîbê de, tu kes nikare ji ber endamtiya û birêvebiriya partiyek siyasî ya qanûnî were sûcdarkirin. Li vir çavkaniyên PKKê bi agahiyên xilaf raya giştî dixapînin.
  • Sûcdarkirina Necat Zanyar di gotarê de bi dizîna gotina "Aqilê Kurd" ji Abdullah Öcalan, ji rexneya entelektuel zêdetir, hewildanek karalakirinê ya qestî ye ku armanc jê tunkirina navûdengê entelektuel û orîjînalîteya armancê ye. Ev jî nîşan dide ku sedema sereke ya neraheta rêxistina PKKê li hemberî Necat Zanyar ramanên nivîskar e.
  • Gotina "Di taxa Kurdê Azad de cî ji Bekoyan û Judenratan re tune ye." ya di metinê de, axaftinek zehf xeternak û dûrxistinî ye. Ev gotin tê wateya ku divê armanc ji civakê were dûrxistin û tewra hebûna wî/wê ya fîzîkî nayê pejirandin. Gotinên bi vî rengî "cî tune" di dîrokê de berî kiryarên tundûtûjiyê hatine bikaranîn. Bi rastî, di sala 2015an de birêvebirê televîzyona PKKê Zana Azadi, serokê berê yê Baroya Diyarbekirê Tahir Elçi bi gotina "Altan Tan û Tahir Elçi yên ku kiryarên PKKê rexne dikin çawa dikarin li kolanên Amedê bigerin" armanc kir û Tahir Elçi demek kurt piştî wê, di 28ê Mijdarê 2015an de, bi awayekî gumanbar hat kuştin.
  • Di nav hemû metnê de, Necat Zanyar wekî "dijminê sondxwarî yê Öcalan û PKKê" tê diyarkirin. Lê belê ji 8 pirtûkên Necat Zanyar ên weşandî ti yek li ser rêxistina PKKê nîne. Ji sedan gotarên Zanyar tenê 3-4 jê li ser rêxistina PKKê ne. Tevî vê yekê, ev cûre etîketkirin di ber çavê alîgirên rêxistinê de kesî dike armanceke "meşrû" û her cureyê kiryarê li dijî wî (ji tacîza devkî heta êrîşa fîzîkî) mazeret dike.
  • Gotara ku bi navekî sexte yê nivîskar di rojnameya PKKê de hatiye weşandin, ji ber ku rasterast şexsekî armanc dike, ne di çarçoveya azadiya ramanê de ye û ewlehiya canê Necat Zanyar bi giranî xiste xeterê.
  • Ev gotar rojek piştî ku şexsê bi navê Fırat Bulut "lîsteya 102 kesî ya Kurdên muhalîf" ku PKK amadekariya êrîşê dikir deşîfre kir, hat weşandin. Fırat Bulut di daxuyaniya xwe ya dengê tomarkirî de navê "du kesan" ên di lîsteyê de da û got ku wî yek ji van her du kesan, Necat Zanyar, bi mehan li ser rûpela xwe ya twitter deşîfre kiriye. Dema ku ji aliyekî ve hebûna "lîsteya êrîşê" ya konkret tê îdîakirin, ji aliyê din ve weşanên bi vî rengî yên ku armancê dibin sedema şermezarkirin, dijminkirin û dûrxistina ji civakê, xetera li hemberî armancê çend caran zêde dikin. Ev di navbera tundûtûjiya devkî û tundûtûjiya rastîn de wekî pira xizmetê dike.
  • Ev rastiya ku ev gotar ne di rojnameyek asayî de, lê di rojnameya propaganda û dezenformasyonê ya rêxistineke sûc ku li hemû cîhanê wekî rêxistineke teror tê naskirin û bi bi hezaran kuştinên hovane tê zanîn de hatiye weşandin, giraniya mijarê nîşan dide.
Görsel 1: Yeni Yaşam gazetesinin 20 Haziran 2025 tarihli ilk sayfası
Görsel 1: Yeni Yaşam gazetesinin 20 Haziran 2025 tarihli ilk sayfası
Görsel 2: Yeni Yaşam gazetesinin 20 Haziran 2025 tarihli internet sayfası
Görsel 2: Yeni Yaşam gazetesinin 20 Haziran 2025 tarihli internet sayfası

2.2. Armanckirina ji aliyê Birêvebirê KNKê Selahattin Soro (06ê Hezîranê 2025)

  • Selahattin Soro birêvebirê KNKê ye ku yekîneyên ewlehiyê yên welatên Ewropayê wekî rêxistina sîwana PKKê ya Ewropayê dabeş dikin, di heman demê de yek ji nivîskarên medyaya girêdayî PKKê ye.
  • Li gorî hin çavkaniyan, Selahattin Soro navê yekem ê hemû avahiya PKKê li Ewropayê ye. Ew birêvebirê neqanûnî yê veşartî yê rêxistinê li Ewropayê ye.
  • Di 06ê Hezîranê 2025an de, Soro li ser twitter/X Necat Zanyar bi gotinên heqaretên giran ên ku saldariyek li mafên kesayetiyê ne armanc girt û van nivîsî: "Ez ji te re nabêjim pîs, pîs jî sherm dike... Xwedê hevîrê te bi pîsahiyê stir kiriye. Diya te gava te dikir, bi xeletî te anî dinê."
  • Ev rewş tê wateya ku kesek ku di hiyerarşiya rêxistinê de cih digire rasterast armanckirin û gotina nefretê çêdike. Bikaranîna gotinên giran ên li dijî rûmeta mirovan ji aliyê birêvebirekî rêxistinê ve dîmendera sazûmanî ya kampanyaya nefret û tehdîdê nîşan dide.
Görsel 3: Selahattin Soro'nun 06 Haziran 2025 tarihli Twitter/X paylaşımı
Görsel 3: Selahattin Soro'nun 06 Haziran 2025 tarihli Twitter/X paylaşımı

2.3. Fırat Bulut û Lîsteya Êrîşê ya 102 Kesan (19ê Hezîranê 2025)

  • Fırat Bulut kesek e ku li Almanyayê dijî û îdîa dike ku rojnamevan e û bi PKKê ve girêdayî ye. Bulut vedişêre ku li kîjan bajarî dijî û li kîjan saziya çapemeniyê dixebite, lê li ser medyaya civakî wêneyê rojnamevankî ku endamê IFJ Global e bi kar tîne.
  • Di 18ê Hezîranê 2025an de, di odeya X Spaceyê de ku ew axêver bû, Fırat Bulut wekî "mizgîn" ji alîgirên PKKê re ragihand ku PKKê lîsteya kesên ku dê êrîş li wan bike çêkiriye û li benda pêvajoya li Tirkiyeyê ye.
  • Di 19ê Hezîranê 2025an de, gava ku tomara axaftina Bulut li ser medyaya civakî belav bû, Fırat Bulut gelek parvekirinên li ser mijarê kir û got ku wî du kes ji yên di lîsteyê de li ser rûpela xwe deşîfre kirine. Yek ji van her du kesan, nivîskar Necat Zanyar e. Fırat Bulut sê mehan beriya ragihandina lîsteya êrîşê Necat Zanyar li ser rûpela xwe armanc nîşan dabû, li ser vê yekê Necat Zanyar li Swîsre û Almanyayê gilî li dozgeriyê kir.
  • Fırat Bulut her weha mikur hat ku lîste bi wêneyan bû û di dema ku Azad Penaber li Lozanê, Swîsreyê di 23ê Adarê 2025an de hat êrîşkirin de hat belav kirin. Azad Penaber, ku di lîsteya wêneyan de bû, di 23ê Adarê 2025an de li Lozanê ji aliyê çeteyeke PKKê ya 5 kesan ve hat êrîşkirin, êrîşa plankirî ji aliyê rêxistinê ve bi dizî hat tomarkirin û ev tomar paşê li ser medyaya civakî hat weşandin.
  • Piştî ku Fırat Bulut lîsteya êrîşê deşîfre kir, di 19ê Hezîranê 2025an de li ser Twitterê bi nivîskî ev rewş piştrast kir û got "Min got ku di destê ciwanên Kurd de lîsteyek 102 kesan heye." Lê belê ji ber zexta raya giştî, di rojên piştre de, gotinên înkarê yên wekî "Lîsteya ku ji min derket çavkaniyeke wê tune... Hejmarê min bi tesadûfî û bê zanebûn got... Ez ji vir dûr dikevim..." (tweeta 26ê Hezîranê 2025) bi kar anî, agahiyên hesabê xwe yê twitterê guherand û paşê hesabê xwe girt.
  • Kesê bi navê Fırat Bulut ê girêdayî PKKê, di hemû vê pêvajoyê de, bi israr nivîskar Necat Zanyar bi agahiyên bê bingehîn armanc nîşan da. Bulut, nivîskar Necat Zanyar bi îftiraya giran ên bê belge wekî "bi îstîxbarata Tirkiyeyê re têkildar" (tweeta 13.06.2025), "Destê wî bi xwîn" , "Yek kes lê endamê sê rêxistinan" (tweeta 06.06.2025), "Kesê ku ji doza sereke ya Hizbullahê tê darizandin" (tweeta 17.06.2025), "Kesê ku iddianameya Kobaniyê nivîsand" (tweeta 17.06.2025) ji koma PKKê re armanc nîşan da.
  • Fırat Bulut heman îftirayen di 17ê Sibatê 2026an de dîsa parve kir û ji wê jî pêştir çû û li ser navê PKKê li dijî nivîskar Necat Zanyar ev tehdîd nivîsî: "Gava ku em wî bigirin, em ê li rûyê wî tif bikin û 5 Euro deynin devê wî." Bi vê gotina xwe PKK elemanê Fırat Bulut bi eşkere referansa li Kurdên ku di salên 1990î de ji aliyê PKKê ve hatin kuştin û pere di devê wan de hat danîn û li stûnên elektrîkê hatin daliqandin kir, bi gotina ku nivîskarekî Kurd dema ku were girtin dê ji aliyê rêxistina terorê ve were kuştin bi eşkereyî sûc kir.
  • Di lêkolînên ku hatin kirin de hat dîtin ku hemû nivîsarên kesê bi navê Fırat Bulut ê girêdayî PKKê li ser nivîskar Necat Zanyar bê bingehîn in, pîsahiya agahdariyê ne û hêmanên rasterast ên teşwîqa tundûtûjiyê û tehdîdê dihewîne.
Görsel 4: Fırat Bulut'un 19 Haziran 2025 tarihli Twitter/X paylaşımı
Görsel 4: Fırat Bulut'un 19 Haziran 2025 tarihli Twitter/X paylaşımı
Görsel 5: Fırat Bulut'un 17 Haziran 2025 tarihli Twitter/X paylaşımı
Görsel 5: Fırat Bulut'un 17 Haziran 2025 tarihli Twitter/X paylaşımı
Görsel 6: Fırat Bulut'un 17 Şubat 2026 tarihli Twitter/X paylaşımı
Görsel 6: Fırat Bulut'un 17 Şubat 2026 tarihli Twitter/X paylaşımı

2.4. Lîsteya kesên armanckirî ya bi wêneyan ku Azad Ölmez weşandiye

  • Azad Ölmez endamekî PKKê ye ku li Viyanayê, Avusturyayê dijî. Wekî ku ji agahiyên hesabê wî yê Twitter/X tê fêmkirin, ew yek ji birêvebirên koma tehdîd û dezenformasyona dîjîtal a rêxistina sûc a PKKê ye.
  • Ev kes, di Sibata 2026an de bi navê Azad Ölmez (@poligon47720) û wêneya xwe hesabek X vekir, li beşa jorîn a hesabê Cihangir Yıldırım (Senger) nivîsand. Di bionivîsa hesabê de jî "Zanîngeha Viyanayê çalakiyên fîlm û medyayê" hebû. Di heman rûpelê de agahiya orîjîna wî wekî "Tirkiye Şirnex Cizîr" hatiye nivîsandin. Vî kesî paşê navê hesabê xwe guhert bo @azadolmez_cizre.
  • Di dîroka weşana rapora me de, hat tespîtkirin ku navê hesabê X @azadolmez_cizre ye, lê hat dîtin ku gotina Cihangir Yıldırım (Senger) û agahiya Zanîngeha Viyanayê ji sernavê rûpelê hatiye derxistin û li şûna wê heman hevoka "Di xwezayê de her tişt bi xebatê ... serdest dibe" ya ku di biyografiya hesabên bi navê Cihangir Yıldırım ên ku di sala 2025an de bikar anî de bû hatiye nivîsandin.
  • Piştî vekirina vê hesabê X, Azad Ölmez di 04.02.2026an de bi nivîsa "Judenratên Dîjîtal" videoyeke bi wêne û deng li ser nivîskar û aktîvîstên Kurd ên armanckirî weşand ku wêneya nivîskar Necat Zanyar di rêza yekem de bû.
  • Di vê vîdyoyê de, lîsteya kesên armanckirî ya bi wêneyan ku endamê PKKê Fırat Bulut di 19.06.2025an de ragihandibû û wêneya Necat Zanyar bi awayekî mezin tê de bû, dîsa hat bi cih kirin.
  • Bi heman hesabê, di 13ê Sibatê 2026an de, Azad Ölmez axaftina kesê ku navê sexte Amed Dicle bi kar tîne û birêvebirê medyaya PKKê ye û tê texmînkirin ku navê wî yê rastîn Vahdettin Tayfun e, bi lîsteya wêneyan a nivîskar Necat Zanyar û kesên din ên armanckirî re montaj kir û weşand.
  • Hesabê Azad Ölmez tenê wekî hesabek ku vîdyoyên li ser kesên armanckirî diweşîne hat bikaranîn. Ji vê hesabê her weha çapemeniya propaganda ya PKKê ANF, YENİ YAŞAM û endamê PKKê bi navê Sedat Ulugana ku di salên berê de Necat Zanyar bi dezenformasyonên cûda armanc kiribû hatin parve kirin.
  • Di lêkolînan de hat dîtin ku endamê rêxistina sûc a PKKê bi navê Azad Ölmez, di 28.09.2025an de bi hesabê Cihangir Yıldırım (@zozzan_firrat) lîsteya kesên ku rêxistina PKKê wan hedef girtiye ku wêneya Necat Zanyar bi awayekî mezin tê de ye, bi heqaret û gotinên tehdîdê yên giran weşandiye. Di vê parvekirinê de ev gotinên hatine bikaranîn: "Gelê Kurd kontreyên bêheysiyet ên ku bi rengekî xwar zimanê xwe li serokê gelê Kurd Abdullah Öcalan û fedayîyên wî dirêj dikin, ji îftira nekirin natirsîn, nabexşe. Her peyv tê tomarkirin. Roja wê tê dema hesab tê pirsîn. Li cem tu kesî berf namîne. Bila neyê texmînkirin ku tê ji bîrkirin." Hemû ev gotin di zimanê Tirkî de tehdîda fîzîkî dihewîne. Tê fêmkirin ku ev tehdîd ne takekesî lê li ser navê rêxistina sûc a PKKê hatiye kirin.
Görsel 7: Azad Ölmez'in 04 Şubat 2026 tarihli Twitter/X paylaşımı – "Dijital Judenratlar"
Görsel 7: Azad Ölmez'in 04 Şubat 2026 tarihli Twitter/X paylaşımı – "Dijital Judenratlar"
Görsel 8: Azad Ölmez'in 13 Şubat 2026 tarihli Twitter/X paylaşımı
Görsel 8: Azad Ölmez'in 13 Şubat 2026 tarihli Twitter/X paylaşımı

2.5. Medyaya Civakî û Rûpelên Trol ên PKKê

  • Li ser medyaya civakî torgilokek trol a berbelav heye ku ji aliyê rêxistina sûc a PKKê ve tê rêvebirin. Tîmên medyaya dîjîtal a rêxistinê bi torên ragihandinê yên wekî Telegram û WhatsApp rêxistin dibin û êrîşên nefreta rêxistinkirî koordîne dikin.
  • Lêkolîn nîşan didin ku piraniya hesabên trol ji aliyê kesên ku di medyaya PKKê de dixebitin ve têne birêvebirin. Bi rastî, nivîskar Necat Zanyar ji aliyê kesên wekî Sedat Ulugana û Selman Aslan ên ji medyaya PKKê di salên berê de gelek caran hatiye armanckirin û tehdîdkirin.
  • Tê fêmkirin ku piraniya kampanyaya karalakirinê û tehdîdên ku bi rûpelên sexte û trol têne meşandin, ji aliyê kesên ku berê bi nasnameya xwe ya rastîn êrîş kiribûn, bi armanca veşartinê li ser rûpelên trol berdewam tên kirin.
  • Rêxistina sûc a PKKê, bi tora dezenformasyonê ya berbelav ku li ser medyaya civakî ava kiriye, bi bêrehimî êrîşî her kesê ku di nav Kurdan de tê nasîn û rexne li rêxistinê dike dike, her cureyê îftira, heqaret, karalakirin û tehdîdê dike.
Görsel 9a: PKK trol hesabı – hedef gösterme paylaşımı
Görsel 9a: PKK trol hesabı – hedef gösterme paylaşımı
Görsel 9b: Cihangir Yıldırım hesabından tehdit paylaşımı
Görsel 9b: Cihangir Yıldırım hesabından tehdit paylaşımı
Görsel 9c: Necat Zanyar'a yönelik tehdit paylaşımı
Görsel 9c: Necat Zanyar'a yönelik tehdit paylaşımı

3. ÎDÎAYÊN BÊ BINGEHÎN Û KAMPANYAYÊN ÎFTÎRA

  • Necat Zanyar endamê ti partî, cemaet an rêxistinê nîne. Tevî vê yekê PKK û organên medyayê yên girêdayî, wî bi awayekî sîstematîk bi têkildarbûna bi partî û rêxistinên cûda sûcdar dikin.
  • Zanyar tu carî li Tirkiyeyê bi tu sûcdarkirina endamtiya rêxistinê yan propagandaya rêxistinê nehatiye darizandin. Hemû dozên li dijî wî li Tirkiyeyê, dozên azadiya ramanê ne ku ji nivîsarên wî û axaftinên wî derketin.
  • Medyaya PKKê û hesabên medyaya civakî, îdîayên bê bingehîn belav dikin ku Zanyar gelek kes binçav kirine, tevî ku li Tirkiyeyê giliyê wî li ser tu kesî tune ye.
  • Îftira hatin weşandin ku Necat Zanyar rapor pêşkêşî darizandina Selahattin Demirtaş û doza Kobaniyê kiriye, tevî ku tu têkiliya wî tune ye. Di lêkolînan de tu raporek bi navê Necat Zanyar nehat dîtin û di doza Kobaniyê de jî raporeke wisa tune ye. Di rapora Hüda Par ya ku êrîşên Îlon û Cotmeha 2014an lîstekirî de navê Selahattin Demirtaş dernakevin. Di rapora ku bûyerên ku di medyayê de derketin lîstekirine de tu navê gumanbar nehatiye nivîsandin. Tevî vê yekê, kes û hesabên medyayê yên girêdayî PKKê, bi veguherandina vê raporê, sûcê îftira li dijî nivîskar Necat Zanyar dikin.
  • Di lêkolînan de hat dîtin ku yên di medyaya rêxistina PKKê de cih digirin bi qasî pir beşdarî çalakiyên dezenformasyonê li dijî nivîskar Necat Zanyar dibin. Di vê çarçoveyê de, endamê PKKê Ferhat Buğday ku li Swîsreyê dijî, di 08ê Gulanê 2025an de, parvekirinek Fırat Bulut ya ku Necat Zanyar ji rêxistinê re armanc nîşan dide alîntî kir û ew qasî pêş çû ku got nivîskar Necat Zanyar "wekî şahidê veşartî jî li dadgehan dan daye." Ev nîşan dide ku ji bo çavkaniyên dezenformasyona PKKê di uydurkirin û îftirayê de tu pîvan û sînor nayê parastin. Ji bo ku kesek di dosyayeke PKKê de bibe şahidê veşartî, divê berê endamê PKKê bûbe an jî bi PKKê re di têkiliyê de bûbe. Tê zanîn ku Necat Zanyar tu carî bi tu rengî bi rêxistina sûc a PKKê re têkildar nebûye.
  • Yek ji îftiraya medyaya PKKê û kesên girêdayî rêxistinê li ser nivîskar Necat Zanyar ew e ku nivîskar gelek nav bi kar anîne. Di lêkolînan de hat dîtin ku hema hema hemû nivîskarên Kurd ên ku bi Kurdî dinivîsin "nav û paşnavên Kurdî" bi kar tînin. Nivîskar Necat Zanyar di 5 pirtûkên xwe yên Kurdî û bi dehan gotarên Kurdî de, navê xwe wekî ku ye bi kar aniye, wekî paşnav jî peyva "Zivingî" ya cihê jidayikbûna xwe bi kar aniye. Nivîskar paşnavê xwe yê berê "Özdemir" (peyva Tirkî) di sala 2020an de bi peyva Kurdî "Zanyar" guhert û ev guhertinê ji raya giştî re ragihand. Di heman salê de wî kampanyayek paşnav da destpêkirin. Rastiya ku medyaya PKKê ev kiryarê wekî sûc dinirxîne, nakokiyek kûr a rêxistineke ku îdîaya Kurdîtiyê dike ye.
  • Di lêkolînên bi nimûneya Necat Zanyar ve, hat tespîtkirin ku medyaya PKKê û kesên girêdayî rêxistinê, bi sûcdarkirina her kesê ku dijber dibînin bi AKPtî, KDPtî, Cemaettî, Hüda Partî sûcên nefreta kategorîk dikin.
  • Peymana Navneteweyî ya Mafên Sivîl û Siyasî (ICCPR), Bendê 20(2) dibêje "Her cureyê nefretkirin an cudaxwaziyê qedexe ye." Li gorî Peymana BM ya ICERD, Bendê 4, hemû gotinên nefretê, dijminatiya koman û dayîna sûcê kolektîf qedexe ye.

Di mînaka nivîskar Necat Zanyar de, di derbarê derewên ku ji aliyê kes û saziyên girêdayî rêxistina sûc a PKKê ve hatine belav kirin de tu belge an delîl tune ne. Hemû îdîa bi awayekî sîstematîk di çarçoveya armanckirin, tehdîd û gotina nefretê de tên belav kirin.

4. PRENSÎBÊN HIQÛQÎ YÊN BINPÊKIRÎ Û QAÎDEYÊN HIQÛQA NAVNETEWEYÎ

4.1. Hiqûqa Mafên Mirovan a Navneteweyî

  • Daxuyaniya Gerdûnî ya Mafên Mirovan (1948) - Bendê 12: "Tu kes nikare bibe qurbanê destwerdanên keyfî yên li jiyana xwe ya taybet. Her kes mafê parastin bi qanûnê li hemberî van destwerdanan heye." Çalakiyên dezenformasyona rêxistinkirî li dijî Necat Zanyar ev bend bi eşkere binpê dike.
  • Peymana Mafên Mirovan a Ewropayê (AİHS) Bendê 2 (Mafê Jiyanê): Armanckirina rasterast û tehdîdên êrîşê li dijî Zanyar binpêkirina mafê jiyanê pêk tîne.
  • Bendê 10 (Azadiya Vegotinê): Mafê Zanyar ê ramandin û nivîsandina azad bi gotina nefretê û armanckirin bi giranî tê sînorkirin.
  • Bendê 3 (Qedexekirina Êşkence û Muameleya Nemirovan): Tundûtûjiya psîkolojîk û hawîrdora tehdîda domdar di çarçoveya muameleya nemirovan de dikare were nirxandin.
  • Bendê 8ê ya AİHS kevirê bingehîn ê parastina jiyana taybet li Ewropayê ye. AİHM ev bend bi berfireh şîrove kiriye. Di lêkolînan de hat dîtin ku jiyana taybet a Necat Zanyar ji aliyê çavkaniyên rêxistina sûc a PKKê ve pir caran tê binpêkirin.
  • ICCPR Bendê 6 (Mafê Jiyanê) û Bendê 19 (Azadiya Vegotinê) bi armanckirin û tehdîdên êrîşa fîzîkî li dijî Zanyar hatine binpêkirin.
  • Mafên kesayetiyê parastina rûmet û navûdengê kesan, pêşîgirtina wênegirtin, tomarkirina deng an weşana bê destûr û parastina daneyên kesane hewce dikin. Çavkaniyên rêxistina sûc a PKKê bi awayekî sîstematîk êrîşî mafên kesayetiya nivîskar Necat Zanyar dikin.

4.2. Hiqûqa Cezayê ya Navneteweyî

  • Armanckirin û tehdîdên mirinê, bi taybetî gava ku wekî beşek ji avahiyeke rêxistinkirî (PKK) bên kirin, dikarin nimûneyên zilma sîstematîk bin ku di çarçoveya sûcên li dijî mirovahiyê de bên nirxandin.
  • Teşwîqkirina qirkirina girseyî û kiryarên terorê beşek ji planên tundûtûjiya rêxistinkirî ye ku di hiqûqa navneteweyî de sûc e.
  • Encumena Ewlehiyê ya NYê (BMGK) bi pejirandina biryarên girêdayî li gorî Beşa VII ya Peymana NYê çarçoveyek bingehîn ji bo şerê terorê ava kiriye. PKK ku li hemû welatên Ewropayê wekî rêxistineke terorê tê qebûlkirin, hemû van sûcan li Ewropayê bi azadî dike.

4.3. Belgeyên Encumena Ewropayê û NYê

  • Daxuyaniya Gerdûnî ya Mafên Mirovan a NYê, Bendê 3: Mafê jiyanê, azadiyê û ewlehiya kesane.
  • Prensîbên Şerê Terorê yên NYê: Tehdîdkirina sivîlan û kampanyayên nefreta rêxistinkirî di çarçoveya şerê terorê ya navneteweyî de sûc pêk tînin.

5. ENCAM Û PÊŞNIYAR

  • Cudaxwaziya Nav-Etnîk: Gotina nefretê, tehdîd, armanckirina û sûcdarkirina bê bingehîn a li dijî Necat Zanyar mînakek berbiçav a tora tirsê ya mafyatîk e ku PKKê li ser Kurdan ava kiriye. PKK di nav Kurdan de çavkaniya sûcê "cudaxwaziya nav-etnîk" e.
  • Binpêkirina Mafên Mirovan: Çalakiyên ku bi rêya saziyên li Ewropayê û medyaya civakî têne meşandin binpêkirina hiqûqa navneteweyî û mafên mirovan in.
  • Ji Ofîsa Komîserê Bilind ê NYê bo Mafên Mirovan (OHCHR): Divê raportorê taybet ji bo çavdêriya sîstematîk a gotina nefretê û armanckirina dîjîtal di diyaspora Kurd de were wezîfedarkirin.
  • Ji Encumena Ewropayê ECRI û Nûnerê Azadiya Medyayê yê AGİTê: Naveroka ku di çapemeniya Kurd de gotina nefretê çêdike divê bê çavdêrîkirin û di çarçoveya etîka medyayê de bê raporkirin.
  • Ji dezgehên dadrêsî yên neteweyî û navneteweyî: Divê tedbîrên parastin ji bo ewlehiya kesane ya Necat Zanyar bên peyda kirin; weşanên navborî divê di çarçoveya hiqûqa cezayê de bên lêkolînkirin.

EKRW ev rapor ji bo belgekirina kampanyayên nefret, armanckirin û îftirayê yên sîstematîk li dijî Necat Zanyar, ji bo nirxandina li cem dezgehên hiqûqî yên navneteweyî û ji bo dabînkirina ewlehiya rewşenbîrên Kurd amade kiriye.