GÜNCEL ETİK İHLAL RAPORU
Jiyan Elma (@1porgijo / eski @porgijo2) adlı kişinin, mağdur Diljîn Beyar'a yönelik saldırıya ilişkin sosyal medya paylaşımlarının gazetecilik etiği açısından değerlendirilmesi
1. Raporun Amacı ve Kapsamı
Bu rapor, İsviçre'de yaşayan ve sosyal medya profilinde kendisini "Serbest gazeteci – IFJ, Amnesty, Syndicom.ch üyesi" olarak tanımlayan Jiyan Elma adlı kişinin, 23 Ekim 2025 tarihinde yaptığı paylaşımların gazetecilik etiği, meslek ilkeleri ve uluslararası basın örgütlerinin standartları açısından değerlendirilmesi amacıyla hazırlanmıştır. Rapor, Uluslararası Gazeteciler Federasyonu (IFJ), Amnesty International ve Syndicom gibi kurumların gazetecilik etiği çerçevesinde inceleme yapmasına katkı sağlamayı hedeflemektedir.
İnceleme, İsviçre'de yaşayan Kürt sanatçı Diljîn Beyar'ın PKK bağlantılı kişiler tarafından 22 Ekim 2025 tarihinde tehdit ve darp edildiğini açıklamasının ardından, Jiyan Elma'nın bu olayı kamuya açık biçimde yalanlayarak mağduru suçladığı ve hakaret içerikli ifadeler kullandığı sosyal medya paylaşımlarını kapsamaktadır.
2. Olayın Arka Planı
22 Ekim 2025 tarihinde Kürt sanatçı Diljîn Beyar, sosyal medya hesabı üzerinden, 21 Ekim 2025 gecesi PKK bağlantılı dört kişi tarafından evinde saldırıya uğradığını açıklamıştır.
23 Ekim'de Jiyan Elma (@porgijo2) adlı kullanıcı, bu açıklamayı "tamamı yalan" olarak nitelendirip, mağduru itibarsızlaştıran, saldırıya uğrayan kişiyi doğrudan yalancılıkla suçlayan, saldırganları savunur nitelikte ve mağdurun güvenliğini tehlikeye atabilecek ifadeler içeren paylaşımlar yapmıştır.
23 Ekim'de Diljîn Beyar, Jiyan Elma'nın paylaşımlarını "iftira ve hedef gösterme" olarak niteleyip, hakkında suç duyurusunda bulunacağını açıklamıştır.
Bunun üzerine Jiyan Elma, yeni bir paylaşımda mağdura "utanmadan yalan söylüyorsun, alçak, şerefsiz, namussuz" gibi ifadeler yöneltmiştir.
Sonraki günlerde Jiyan Elma hesap verebilirlikten kaçınmak için hesabının adını @1porgijo olarak değiştirmiştir.
3. İncelenen Paylaşımlar
Paylaşım 1 (23 Ekim 2025)
"Tamamı yalan olan olayın aslını anlatıyorum..."
"Diljîn PKK karşıtlığını kullanarak iltica almaya çalışıyor."
"Evde yaşayan ve tamamı PKK üyeliği, propaganda, yardım yataklık gibi suçlardan Türkiye'de hakkında soruşturmalar olan insanlar. Diljîn bunu bildiği halde neredeyse her akşam PKK ve Abdullah Öcalan'a küfür ve hakaretler yapan biri."
"Tek bir genç (sadece 1 kişi) Diljîn'in göğsüne yumruğu indiriyor."
"Bütün iddialar yalan."
"Sonuç olarak; anlatılanın tamamı yalan."
Paylaşım 2 (23 Ekim 2025 — Diljîn Beyar'ın yanıtı sonrası)
"Şimdi saçmalıklarına açıklık getirelim"
"O evde yaşayan ve bu olaya dahil olanlarla konuştum..."
"Utanmadan burada yalan söylüyorsun."
"Arşa kadar inkâr etsen de alçaklığını herkes biliyor."
"Şikayetçi olmaktan vazgeçen namussuz, alçak, şerefsizdir."
"Yok öyle yağma."
4. Gazetecilik Etiği Açısından Değerlendirme
a) Doğruluk ve Kaynak Güvenilirliği
İncelenen paylaşımlarda somut belge veya bağımsız kaynak atfı bulunmamaktadır. Jiyan Elma, hiçbir resmi soruşturma sonucu, polis raporu, görgü tanığı veya belgeye atıfta bulunmadan "tamamı yalan" şeklinde kesin hüküm bildirmiştir. Bu, IFJ Etik Bildirgesi'nin 1. ve 2. maddelerinin doğrudan ihlalidir.
b) Tarafsızlık ve Bağımsızlık
Paylaşımlarda, Avrupa Birliği ülkelerinde suç örgütü olarak kabul edilen PKK'ya yönelik açık veya dolaylı bir savunma refleksi gözlemlenmiştir. Paylaşımlar saldırı iddialarını gündeme getiren mağdur sanatçıyı "yalancı" olarak hedef alırken, iddia edilen saldırgan grubun anlatısını savunmaktadır. Bu ise bağımsızlık ilkesine açık aykırılık teşkil eder.
c) Hakaret, Tehdit ve Nefret Söylemi
"Utanmadan burada yalan söylüyorsun."
"Arşa kadar inkâr etsen de alçaklığını herkes biliyor."
"Şikayetçi olmaktan vazgeçen namussuz, alçak, şerefsizdir."
Bu tür ifadeler, gazetecilikle bağdaşmadığı gibi, İsviçre Ceza Yasası'nda da "hakaret" ve "kişisel onuru zedeleme" suçları kapsamına girebilir.
d) Mağdurun İtibarsızlaştırılması
Şiddet mağduru bir kişinin anlatısını "tamamen yalan" olarak ilan etmek ve onu kamuya açık şekilde suçlamak, ikincil mağduriyet yaratır. Bu tutum, Amnesty International'ın insan hakları gazeteciliği ilkeleriyle bağdaşmaz.
e) Şeffaflık ve Mesleki Sorumluluk
Jiyan Elma, "Gazeteciler Sendikası üyesiyim (Syndicom.ch)" diyerek, tartışmada kurumsal kimliğini bir otorite aracı olarak kullanmıştır. Bu, Syndicom'un tarafsızlık ve etik sorumluluk ilkesine aykırıdır.
5. Etik İhlallerin Özeti
| No | Etik İlke | İhlalin Niteliği | Kanıtlı Örnek |
|---|---|---|---|
| 1 | Doğruluk | Bilgiler doğrulanmamış, tek taraflı kaynaklara dayalı | "Olayın tamamı yalan." |
| 2 | Tarafsızlık | Mağduru suçlayan, fail grubu aklayan dil | "PKK karşıtlığını kullanıyor." |
| 3 | Saygı ve Onur | Hakaret içeren, kişisel saldırı ifadeleri | "Namussuz, alçak, şerefsiz." |
| 4 | Mağdur koruma | Şiddet mağdurunu hedef gösterme | "Utanmadan yalan söylüyorsun." |
| 5 | Kurumsal Tarafsızlık | Sendika adını kişisel polemikte kullanma | "Syndicom.ch üyesiyim, oraya da gidebilirsin." |
6. Kurumsal Tavsiyeler
IFJ (Uluslararası Gazeteciler Federasyonu)
- Üyeliğin doğrulanması ve etik ihlal incelemesi başlatılmalı.
- "Gazetecilik meslek unvanını kişisel veya örgütsel saldırı aracı olarak kullanmak" gerekçesiyle disiplin uyarısı yapılmalı.
Amnesty International
- Üyenin veya gönüllünün insan hakları odaklı söylem ilkesine aykırı davranıp davranmadığı soruşturulmalı.
- Şiddet mağduruna yönelik kamuya açık hakaretin Amnesty etik koduna aykırı olduğu bildirilmelidir.
Syndicom.ch
- Kişinin üyelik statüsü doğrulanarak, Gazetecilik Etik Komisyonu'na sevk edilmesi önerilir.
- Şiddet mağduru bir bireye hakaret eden üyelerin mesleki lisansları gözden geçirilmelidir.
Ayrıca mağdurun güvenliğinin korunması ve dijital ortamda hedef gösterilmesinin önlenmesi yönünde önleyici adımlar atılmalıdır.
7. Sonuç
- Jiyan Elma'nın paylaşımları tarafsızlık, doğruluk, saygı, şeffaflık ve mağduru koruma ilkelerini sistematik biçimde ihlal etmektedir.
- Kullanılan dil, gazetecilik üslubundan çıkıp, taraflı öfke ve hakaret düzeyine varmıştır.
- Bu eylemler, sadece bireysel etik ihlali değil, uluslararası gazetecilik kurumlarının itibarını zedeleyen davranışlardır.
- Paylaşımlarda ayrıca, Avrupa ülkelerinde suç örgütü olarak kabul edilen PKK'yı savunma yönünde bir refleks gözlemlenmiştir.
- Jiyan Elma'nın mağdura yönelik ağır hakaret içeren dili, sadece etik değil aynı zamanda olası bir ceza yargılaması kapsamında "nefret söylemi", "hakaret" veya "örgüt suçları" yönünden de değerlendirilmeye müsaittir.